SAKRAMENTY
CHRZEST
Sakrament Chrztu Świętego
Chrzest święty jest fundamentem całego życia chrześcijańskiego, bramą życia w Duchu (vitae spiritualis ianua) i bramą otwierającą dostęp do innych sakramentów. Przez chrzest zostajemy wyzwoleni od grzechu i odrodzeni jako synowie Boży, stajemy się członkami Chrystusa oraz zostajemy wszczepieni w Kościół i stajemy się uczestnikami jego posłania: „Chrzest jest sakramentem odrodzenia przez wodę i w słowie”. (KKK 1213)
Przebieg obrzędu
Do najważniejszych elementów celebracji chrztu należą:
• znak krzyża – znak przynależności do Chrystusa,
• głoszenie Słowa Bożego,
• egzorcyzm,
• poświęcenie wody chrzcielnej,
• trzykrotne polanie głowy wodą ze słowami: „N., ja ciebie chrzczę w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego”.
Łaski sakramentu chrztu
Chrzest przynosi:
• odpuszczenie grzechów,
• nowe życie w Chrystusie,
• włączenie do Kościoła,
• sakramentalną więź jedności chrześcijan,
• niezatarte znamię duchowe.
Rodzice chrzestni
Zadaniem rodziców chrzestnych jest wspieranie ochrzczonego w rozwoju wiary i życia chrześcijańskiego.
Chrzestnym może zostać osoba, która:
• jest katolikiem,
• ukończyła 16 lat, z wyjątkami przewidzianymi przez prawo kościelne,
• przyjęła sakrament bierzmowania i Eucharystii,
• prowadzi życie zgodne z wiarą i powierzonym zadaniem,
• nie jest objęta karą kanoniczną,
• nie jest ojcem ani matką osoby przyjmującej chrzest.
Osoba ochrzczona należąca do niekatolickiej wspólnoty kościelnej może uczestniczyć w obrzędzie jedynie jako świadek chrztu, razem z chrzestnym katolikiem.
Chrzestni spoza parafii powinni przedstawić odpowiednie zaświadczenie ze swojej parafii.
Zgłoszenie chrztu
Chrzest dziecka zgłaszają osobiście jego rodzice lub jedno z nich w kancelarii parafialnej.
Jeżeli rodzice mieszkają na terenie innej parafii, może być wymagana pisemna zgoda proboszcza ich parafii zamieszkania.
Rodzice i chrzestni powinni odpowiednio przygotować się duchowo do uroczystości, w tym przystąpić do spowiedzi i Komunii Świętej.
Dokumenty
Przy zgłoszeniu chrztu wymagane są poniższe dokumenty:
• akt urodzenia dziecka,
• dokument dotyczący ślubu kościelnego rodziców,
• dane rodziców chrzestnych,
• zaświadczenia z parafii zamieszkania chrzestnych potwierdzające możliwość pełnienia tej funkcji.
Przy wyborze imienia dla dziecka zaleca się kierowanie imionami świętych i błogosławionych Kościoła.
BIERZMOWANIE
Sakrament Bierzmowania
Sakrament bierzmowania wraz z chrztem i Eucharystią należy do „sakramentów wtajemniczenia chrześcijańskiego”, którego jedność powinna być zachowywana. Należy zatem wyjaśniać wiernym, że przyjęcie tego sakramentu jest konieczne jako dopełnienie łaski chrztu. Istotnie, „przez sakrament bierzmowania (ochrzczeni) jeszcze ściślej wiążą się z Kościołem, otrzymują szczególną moc Ducha Świętego i w ten sposób jeszcze mocniej zobowiązani są, jako prawdziwi świadkowie Chrystusa, do szerzenia wiary słowem i uczynkiem oraz do bronienia jej” (KKK 1285)
Przebieg obrzędu
Do najważniejszych elementów celebracji bierzmowania należą:
• odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych i wyznanie wiary,
• wyciągnięcie rąk nad kandydatami i modlitwa o dary Ducha Świętego,
• namaszczenie czoła krzyżmem świętym z nałożeniem ręki i słowami: „Przyjmij znamię daru Ducha Świętego”.
Do bierzmowania może przystąpić osoba ochrzczona, która nie była wcześniej bierzmowana, jest odpowiednio przygotowana, znajduje się w stanie łaski uświęcającej i świadomie chce przyjąć ten sakrament.
Łaski sakramentu bierzmowania
Bierzmowanie:
• pogłębia łaskę otrzymaną na chrzcie,
• ściślej jednoczy z Chrystusem,
• pomnaża dary Ducha Świętego,
• umacnia więź z Kościołem,
• udziela szczególnej mocy Ducha Świętego do świadczenia o wierze słowem i czynem.
Świadek bierzmowania
Zadaniem świadka bierzmowania jest wspieranie bierzmowanego w dalszym rozwoju wiary i życiu zgodnym z nauką Kościoła.
Świadkiem może zostać osoba, która:
• jest katolikiem,
• ukończyła 16 lat, z wyjątkami przewidzianymi przez prawo kościelne,
• przyjęła chrzest, bierzmowanie i Eucharystię,
• prowadzi życie zgodne z wiarą i powierzonym zadaniem,
• nie jest objęta karą kanoniczną,
• nie jest ojcem ani matką osoby bierzmowanej.
Zaleca się, aby świadkiem bierzmowania był jeden z rodziców chrzestnych.
Imię do bierzmowania
Ze względu na związek bierzmowania z chrztem zaleca się zachowanie imienia chrzcielnego. Można jednak wybrać imię świętego lub błogosławionego, którego kandydat chce obrać za patrona i wzór życia chrześcijańskiego.
Przygotowanie do bierzmowania
Bierzmowanie poprzedza odpowiednie przygotowanie katechetyczne i formacyjne. Szczegółowe zasady przygotowania oraz terminy spotkań dostępne są w kancelarii parafialnej.
Dokumenty
Do przygotowania do sakramentu bierzmowania wymagane są poniższe dokumenty:
• metryka chrztu, jeśli chrzest odbył się w innej parafii,
• potwierdzenie uczestnictwa w katechezie,
• w przypadku osób starszych – świadectwo ukończenia katechizacji.
Po przyjęciu bierzmowania informacja o sakramencie powinna zostać przekazana do parafii chrztu w celu odnotowania jej w księdze chrztów.
EUCHARYSTIA
Sakrament Eucharystii
Najświętsza Eucharystia dopełnia wtajemniczenie chrześcijańskie. Ci, którzy przez chrzest zostali wyniesieni do godności królewskiego kapłaństwa, a przez bierzmowanie zostali głębiej upodobnieni do Chrystusa, za pośrednictwem Eucharystii uczestniczą razem z całą wspólnotą w ofierze Pana. (KKK 1322)
Przebieg celebracji
Do najważniejszych części Eucharystii należą:
• zgromadzenie wiernych pod przewodnictwem kapłana,
• liturgia słowa – czytania biblijne, Ewangelia, homilia i modlitwa wiernych,
• przygotowanie darów – chleba i wina,
• modlitwa eucharystyczna – dziękczynienie i konsekracja chleba i wina,
• Komunia Święta – przyjęcie Ciała i Krwi Chrystusa.
Centralnym momentem celebracji jest modlitwa eucharystyczna, podczas której chleb i wino stają się Ciałem i Krwią Chrystusa.
Łaski sakramentu Eucharystii
Eucharystia:
• ściślej jednoczy z Chrystusem,
• jednoczy wiernych we wspólnocie Kościoła,
• gładzi grzechy powszednie,
• umacnia w walce z grzechem,
• chroni przed grzechem ciężkim,
• jest źródłem duchowej siły i radości,
• jest zadatkiem życia wiecznego i zmartwychwstania.
Przygotowanie do Komunii Świętej
Do godnego przyjęcia Komunii Świętej należy odpowiednio przygotować się duchowo i zachować wymagania Kościoła.
Osoba przystępująca do Komunii Świętej powinna:
• znajdować się w stanie łaski uświęcającej,
• w przypadku grzechu ciężkiego wcześniej przystąpić do sakramentu pokuty i pojednania,
• zachować post eucharystyczny przez co najmniej godzinę przed przyjęciem Komunii Świętej; woda i lekarstwa nie naruszają postu,
• przystępować do Komunii z wiarą, szacunkiem i odpowiednią intencją,
• po jej przyjęciu poświęcić czas na modlitwę i dziękczynienie.
Pierwsza Komunia Święta
Pierwszą Komunię Świętą poprzedza przygotowanie katechetyczne i duchowe. Dzieci poznają podstawowe modlitwy, prawdy wiary, przykazania oraz zasady uczestnictwa we Mszy Świętej i sakramencie pokuty.
Szczegółowe zasady przygotowania oraz terminy spotkań określa dana parafia.
Dokumenty
Przed przystąpieniem do Pierwszej Komunii Świętej wymagane są poniższe dokumenty::
• metryka chrztu dziecka,
• zaświadczenie o ukończeniu przygotowania do pierwszej spowiedzi i Komunii Świętej.
POKUTA
Sakrament Pokuty
„Ci zaś, którzy przystępują do sakramentu pokuty, otrzymują od miłosierdzia Bożego przebaczenie zniewagi wyrządzonej Bogu i równocześnie dostępują pojednania z Kościołem, któremu, grzesząc, zadali ranę, a który przyczynia się do ich nawrócenia miłością, przykładem i modlitwą” (KKK 1422)
Przebieg sakramentu
Do najważniejszych elementów sakramentu pokuty i pojednania należą:
• rachunek sumienia – przypomnienie sobie popełnionych grzechów,
• żal za grzechy – szczery żal za popełnione zło,
• mocne postanowienie poprawy,
• wyznanie grzechów przed kapłanem,
• rozgrzeszenie udzielone przez kapłana,
• zadośćuczynienie – wypełnienie nałożonej pokuty i, jeśli to możliwe, naprawienie wyrządzonego zła.
Osoba przystępująca do spowiedzi powinna wyznać wszystkie niewyznane wcześniej grzechy ciężkie, które przypomniała sobie po rachunku sumienia. Kościół zachęca również do wyznawania grzechów powszednich.
Łaski sakramentu pokuty i pojednania
Sakrament pokuty i pojednania:
• przywraca pojednanie i przyjaźń z Bogiem,
• odnawia jedność z Kościołem,
• przywraca łaskę Bożą,
• daruje karę wieczną spowodowaną przez grzechy ciężkie,
• może przynieść darowanie części kar doczesnych związanych z grzechem,
• przynosi pokój i pogodę sumienia,
• daje duchową pociechę,
• umacnia człowieka do walki z grzechem i dalszego życia chrześcijańskiego.
Przygotowanie do spowiedzi
Do sakramentu należy przystąpić z wiarą, szczerością i pragnieniem nawrócenia. Ważne są przede wszystkim prawdziwy żal za grzechy, gotowość do poprawy oraz szczere wyznanie grzechów.
Rozgrzeszenia w imieniu Chrystusa udziela kapłan posiadający odpowiednie upoważnienie Kościoła.
Pięć warunków dobrej spowiedzi:
1. Rachunek sumienia
2. Żal za grzechy
3. Mocne postanowienie poprawy
4. Wyznanie grzechów
5. Zadośćuczynienie Bogu i bliźnim
NAMASZCZENIE
Sakrament Namaszczenia Chorych
„Przez święte chorych namaszczenie i modlitwę kapłanów cały Kościół poleca chorych cierpiącemu i uwielbionemu Panu, aby ich podźwignął i zbawił; a nadto zachęca ich, aby łącząc się dobrowolnie z męką i śmiercią Chrystusa, przysparzali dobra Ludowi Bożemu” (KKK 1499)
Przebieg obrzędu
Sakramentu namaszczenia chorych udziela kapłan.
Do najważniejszych elementów obrzędu należą:
• modlitwa nad chorym,
• namaszczenie czoła i dłoni poświęconym olejem,
• modlitwa o łaskę Ducha Świętego, odpuszczenie grzechów, umocnienie i podźwignięcie chorego.
Sakramentu nie udziela się osobom zmarłym. W przypadku uzasadnionej wątpliwości, czy chory jeszcze żyje, możliwe jest udzielenie namaszczenia warunkowo.
Kto może przyjąć sakrament
Namaszczenie chorych może przyjąć m.in.:
• osoba poważnie chora,
• osoba w podeszłym wieku, której siły wyraźnie słabną,
• osoba przed poważną operacją związaną z niebezpieczną chorobą,
• dziecko zdolne do zrozumienia znaczenia sakramentu,
• osoba nieprzytomna, jeśli można zasadnie przypuszczać, że jako wierząca pragnęłaby przyjąć ten sakrament.
Łaski sakramentu namaszczenia chorych
Sakrament namaszczenia chorych:
• przynosi umocnienie, pokój i odwagę,
• pomaga przezwyciężać lęk i zniechęcenie związane z chorobą,
• umacnia wiarę i ufność w Boga,
• może przynieść odpuszczenie grzechów,
• jednoczy chorego z cierpieniem Chrystusa,
• otacza chorego modlitwą i wsparciem Kościoła,
• przygotowuje do przejścia do życia wiecznego, jeśli choroba prowadzi do śmierci.
Przygotowanie do przyjęcia sakramentu
Przed przyjściem kapłana warto przygotować miejsce modlitwy, np.:
• stolik przykryty białym obrusem,
• krzyż,
• zapalone świece,
• ewentualnie wodę święconą,
• szklankę wody, jeśli chory będzie przyjmował Komunię Świętą.
Domownicy mogą uczestniczyć we wspólnej modlitwie. Jeśli chory chce się wyspowiadać, należy zapewnić mu możliwość rozmowy z kapłanem na osobności.
KAPŁAŃSTWO
Sakrament Święceń
Sakrament święceń jest sakramentem, dzięki któremu posłanie, powierzone przez Chrystusa Apostołom, nadal jest spełniane w Kościele aż do końca czasów. Jest to więc sakrament posługi apostolskiej. Obejmuje on trzy stopnie: episkopat, prezbiterat i diakonat. (KKK 1536)
Stopnie święceń
Episkopat – biskup otrzymuje pełnię sakramentu święceń. Należy do Kolegium Biskupów i pełni posługę pasterską w powierzonym mu Kościele.
Prezbiterat – prezbiterzy, czyli kapłani, są współpracownikami biskupów. Sprawują sakramenty, głoszą Słowo Boże i podejmują posługę duszpasterską.
Diakonat – diakoni pełnią posługę słowa, liturgii, duszpasterstwa i działalności charytatywnej. Nie otrzymują święceń kapłańskich w stopniu prezbiteratu.
Przebieg obrzędu
Święcenia są udzielane podczas liturgii eucharystycznej, zwykle z udziałem wspólnoty wiernych.
Najważniejszymi elementami obrzędu są:
• nałożenie rąk przez biskupa na głowę osoby przyjmującej święcenia,
• modlitwa święceń, w której Kościół prosi Boga o dar Ducha Świętego i łaski potrzebne do pełnienia określonej posługi.
Obrzęd ten jest wspólny dla wszystkich trzech stopni święceń, choć szczegółowy przebieg celebracji różni się zależnie od przyjmowanego stopnia.
MAŁŻEŃSTWO
Sakrament Małżeństwa
„Przymierze małżeńskie, przez które mężczyzna i kobieta tworzą ze sobą wspólnotę całego życia, skierowaną ze swej natury na dobro małżonków oraz do zrodzenia i wychowania potomstwa, zostało między ochrzczonymi podniesione przez Chrystusa Pana do godności sakramentu” (KKK 1601)
Kto może zawrzeć małżeństwo
Sakrament małżeństwa mogą zawrzeć ochrzczeni, którzy są stanu wolnego i nie są związani przeszkodą wynikającą z prawa naturalnego lub kościelnego.
Przygotowanie do sakramentu małżeństwa
Narzeczeni powinni odpowiednio wcześniej zgłosić zamiar zawarcia małżeństwa w kancelarii parafialnej. Tam otrzymują informacje dotyczące przygotowania, formalności oraz wymaganych dokumentów.
Przygotowanie obejmuje m.in.:
• spisanie protokołu przedślubnego,
• przygotowanie przedmałżeńskie,
• spotkania w poradni rodzinnej,
• zapowiedzi przedślubne,
• przygotowanie duchowe, w tym sakrament pokuty i pojednania.
Przebieg obrzędu
Małżeństwo jest zazwyczaj zawierane podczas Mszy Świętej. Sakramentu udzielają sobie nawzajem narzeczeni poprzez wyrażenie zgody małżeńskiej wobec Kościoła. Zgodę tę przyjmuje w imieniu Kościoła kapłan lub diakon.
Do najważniejszych elementów celebracji należą:
• wyrażenie zgody małżeńskiej przez narzeczonych,
• przyjęcie tej zgody przez kapłana lub diakona,
• błogosławieństwo małżonków,
• obecność świadków,
• jeśli ślub odbywa się podczas Mszy Świętej – wspólne uczestnictwo w Eucharystii.
Małżeństwo chrześcijańskie opiera się na jedności, nierozerwalności i otwartości na życie.
Dokumenty
Do spisania protokołu przedślubnego mogą być wymagane m.in.:
• dokumenty tożsamości,
• aktualne świadectwa chrztu,
• potwierdzenie przyjęcia bierzmowania, jeśli nie znajduje się na świadectwie chrztu,
• dokumenty potwierdzające ukończenie wymaganego przygotowania przedmałżeńskiego,
• zaświadczenie z poradni rodzinnej,
• dokumenty z Urzędu Stanu Cywilnego wymagane przy ślubie konkordatowym,
• w szczególnych przypadkach dodatkowe dokumenty, np. akt zgonu współmałżonka lub orzeczenie dotyczące nieważności wcześniejszego małżeństwa.
Szczegółowy wykaz dokumentów najlepiej potwierdzić w kancelarii parafialnej.
Zapowiedzi przedślubne
Przed zawarciem małżeństwa Kościół upewnia się, że nie istnieją przeszkody do jego ważnego i godziwego zawarcia. W tym celu mogą być przeprowadzane zapowiedzi przedślubne zgodnie z obowiązującymi przepisami kościelnymi.
Spowiedź przedślubna
Narzeczeni przygotowują się do małżeństwa również przez sakrament pokuty i pojednania, aby przystąpić do ślubu w stanie łaski uświęcającej.
Szczegółowe zasady dotyczące spowiedzi przedślubnej określa parafia.
Świadkowie
Przy zawarciu małżeństwa obecni są świadkowie. Ich zadaniem jest poświadczenie faktu zawarcia małżeństwa.
Szczegółowe wymagania dotyczące świadków należy potwierdzić w kancelarii parafialnej.
POGRZEB
pogrzeb Katolicki
Wszystkie sakramenty, a zwłaszcza sakramenty wtajemniczenia chrześcijańskiego, miały na celu ostatnią Paschę dziecka Bożego, która przez śmierć wprowadza je do życia w Królestwie niebieskim. Wówczas spełnia się to, co wyznajemy w wierze i nadziei: „Oczekuję wskrzeszenia umarłych i życia wiecznego w przyszłym świecie” (KKK 1680)
Pogrzeb chrześcijański nie jest sakramentem, lecz obrzędem liturgicznym Kościoła. Jego celem jest modlitwa za zmarłego, powierzenie go Bogu oraz umocnienie bliskich nadzieją płynącą z wiary w zmartwychwstanie.
Przebieg obrzędu
Obrzędy pogrzebu mogą odbywać się w kilku miejscach, m.in. w kościele i na cmentarzu.
Do najważniejszych elementów celebracji należą:
• pozdrowienie wspólnoty i słowa chrześcijańskiej nadziei skierowane do bliskich zmarłego,
• liturgia słowa,
• Eucharystia, jeśli jest sprawowana w ramach pogrzebu,
• ostatnie pożegnanie zmarłego i polecenie go Bogu,
• odprowadzenie i złożenie ciała do grobu.
Zgłoszenie pogrzebu
Pogrzeb należy zgłosić w kancelarii parafialnej, gdzie ustalane są szczegóły dotyczące celebracji oraz wymaganych formalności.
W przypadku osoby zmarłej należącej do innej parafii może być wymagana zgoda proboszcza parafii ostatniego miejsca zamieszkania.
Dokumenty
Do odprawienia pogrzebu katolickiego wymagane są:
• akt zgonu wydany przez Urząd Stanu Cywilnego,
• zaświadczenie o przyjęciu sakramentu chorych, spowiedzi lub Komunii Świętej, wydane przez duszpasterza lub kapelana szpitala,
• w przypadku osoby zmarłej, która mieszkała poza parafią – pisemna zgoda na pogrzeb z parafii ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego.
Szczegółowe wymagania należy potwierdzić w kancelarii parafialnej.
Przygotowanie rodziny
Rodzinę i bliskich zmarłego zachęca się do modlitwy, przystąpienia do sakramentu pokuty i pojednania oraz przyjęcia Komunii Świętej w intencji zmarłego.